U stóp słowiańskiego Parnasu. Bogowie i gusła – recenzja książki

Najnowsza publikacja z serii Rodzime wierzenia wydawnictwa Replika U stóp słowiańskiego Parnasu. Bogowie i gusła Leonarda J. Pełki to wprowadzenie w świat bogów, wierzeń i obyczajów słowiańszczyzny przedhistorycznej.

Tytuł: U stóp słowiańskiego Parnasu. Bogowie i gusła
Autor: Leonard J. Pełka
Rok: 2021
Wydawnictwo: Replika
Liczba stron: 205

Rozdział pierwszy to krótki rys historyczny dotyczący siedzib Słowian i pierwszych informacji o nich w źródłach pisanych, wędrówek plemion słowiańskich i podziału na trzy główne grupy. Na końcu autor analizuje przyczyny i konsekwencje przyjęcia chrześcijaństwa.

Rozdział drugi zaczyna się od wprowadzenia przybliżającego kształtowanie się religii Słowian i charakterystyczne cechy ich światopoglądu. Po nim następuje opis bóstw, które autor kategoryzuje jako ogólnosłowiańskie (Światowida, Peruna, Swarożyca) szczepowe (Trigława, Welesa, Rugiewita, Jaryłę) i bóstwa o nieokreślonej roli i znaczeniu (Chorsa, Mokosz, Simargła, Pripegal, Żywię, Podagę, Perepłuta, Striboga). Ostatnia część drugiego rozdziału poświęcona została materialnym dowodom kultu przedchrześcijańskiego u Słowian.

Rozdział trzeci to wyobrażenia demoniczne ukazane w następującym porządku: demony przyrody, demony powietrza, demony domowe oraz demony chorób, cierpienia i śmierci. Poruszone zagadnienia potraktowano pobieżnie, często wymieniając zaledwie nazwy demonów, bez podania szczegółowych informacji o ich wyglądzie, miejscach występowania i cechach charakterystycznych.

Rozdział czwarty traktuje o świętach, obrzędach i obyczajach Słowian – małżeństwie, urodzinach, postrzyżynach, kulcie zmarłych. Znajdziemy w nim również wiadomości o cyklicznych świętach kalendarzowych, które istniały wg autora (m.in. godowe święta, jare święta, święto młodości, miłości i ognia, jesienne święto plonów).

Rozdział piąty – Mitologia słowiańska a chrześcijaństwo to odpowiedź na pytanie o istnienie mitologii słowiańskiej oraz omówienie materiału historycznego dotyczący kultu religijnego Słowian, opracowań mitologii słowiańskiej począwszy od wieku XIX, a także procesu chrystianizacji ziem Słowian.

Na końcu znajduje się bibliografia obejmująca publikacje od roku 1857 do lat 50. XX wieku.

Podsumowanie

Informacje zebrane w publikacji są dość archaiczne w porównaniu z obecnym stanem badań. Wątpliwość mogą budzić również pewne nieścisłości i uproszczenia, pobieżne potraktowanie niektórych tematów, a także kilka błędów merytorycznych i w nazwach miejscowych. Jakość zamieszczonych w książce map i planów pozostawia wiele do życzenia – część z nich jest niemal nieczytelna, a szkoda, bo podczas lektury warto byłoby zajrzeć do tych materiałów.

W porównaniu z innymi publikacjami Pełki, ta wypada najsłabiej, być może dlatego, że jest pierwszą z całej serii (z 1960 roku). Czy warto po nią sięgnąć? Moim zdaniem tak, jednak lepiej zajrzeć do innych, późniejszych prac tego autora, np. ,,Polskiej demonologii ludowej”.

Pragnę również zaznaczyć, że nie powinno się tej pozycji traktować jako dobrego wstępu do odkrywania kultury Słowian. Myślę, że warto sięgnąć po autorów, których wnioski są bliższe aktualnemu stanowi wiedzy.
Okładka książki “U stóp słowiańskiego Parnasu. Bogowie i gusła”.

Książkę można zakupić na stronie wydawnictwa: KUP KSIĄŻKĘ

Autor artykułu: Adrianna Aminae Janusz (Runika)
Korekta: Karolina Lisek
W ramach iSAP – Słowiańska Agencja Prasowa
CC BY- SA 3.0